Ảnh: TS. Trần Thị Thư phát biểu tại một hội thảo
Hai mươi lăm năm là một chặng đường đủ dài để một tổ chức khẳng định giá trị của mình. Với Trung tâm Vì Người Mù Sao Mai, đó là hai mươi lăm năm bền bỉ đồng hành cùng người khuyết tật nhìn trên con đường học tập, làm việc và hòa nhập. Từ góc độ của người làm nghiên cứu về giáo dục đặc biệt và giáo dục hòa nhập, tôi đã có dịp chứng kiến và cùng làm việc với Sao Mai trong nhiều hoạt động chuyên môn. Nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập Trung tâm, tôi xin gửi tới tập thể Sao Mai lời chúc mừng cùng những ghi nhận chân thành nhất.
Đồng Hành Cùng Ngành Giáo Dục
Điều đầu tiên tôi muốn ghi nhận là vai trò của Sao Mai như một người bạn đồng hành tin cậy của ngành giáo dục. Không chỉ phát triển sản phẩm cho cộng đồng, Trung tâm còn trực tiếp tham gia vào những công việc nền tảng của giáo dục học sinh khuyết tật nhìn:
- Ký hiệu âm nhạc chữ nổi: Bộ ký hiệu chữ nổi âm nhạc do Sao Mai biên soạn đã đóng góp vào phần ký hiệu âm nhạc trong Quy định chuẩn quốc gia về chữ nổi Braille.
- Sách giáo khoa điện tử dễ tiếp cận: Sao Mai là đối tác trong chương trình chuyển đổi sách giáo khoa sang định dạng điện tử dễ tiếp cận và phát triển thư viện sách tiếp cận trực tuyến, do UNDP phối hợp với Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục và Hội Người mù Việt Nam thực hiện.
- Tập huấn và chuyển đổi học liệu: Gắn với chương trình này, Sao Mai đồng hành cùng Viện trong các hoạt động tập huấn cho đội ngũ cán bộ về kỹ thuật chuyển đổi sách sang định dạng điện tử dễ tiếp cận.
- Hỗ trợ sinh viên: Ở bậc học cao hơn, Sao Mai triển khai dự án hỗ trợ sinh viên khuyết tật nhìn tại các trường đại học.
Công nghệ hỗ trợ – chìa khóa của giáo dục hòa nhập
Nếu những hoạt động trên cho thấy Sao Mai là người bạn đồng hành của ngành giáo dục, thì điều làm nên bản sắc riêng của Trung tâm chính là con đường đã chọn: dùng công nghệ để xóa bỏ rào cản. Sao Mai đã xây dựng 26 phòng máy tính tại các Hội Người mù, các trường và trung tâm nuôi dạy trẻ khuyết tật nhìn trên cả nước; đào tạo đội ngũ giáo viên tin học nguồn và trực tiếp đào tạo kỹ năng tin học cho nhiều thế hệ học sinh khuyết tật nhìn. Mỗi phòng máy, mỗi giáo viên nguồn là một hạt giống, lan tỏa năng lực sử dụng công nghệ đến những nơi còn nhiều khó khăn.
Song song với việc trang bị hạ tầng và con người, Sao Mai còn phát triển các giải pháp phần mềm mà nay đã trở thành công cụ quen thuộc của người khuyết tật nhìn Việt Nam: Sao Mai Voice – bộ đọc tiếng Việt đầu tiên dành cho người khuyết tật nhìn ở Việt Nam; trình soạn thảo và chuyển đổi chữ nổi Sao Mai Braille; ứng dụng đọc nhạc SM Music Reader – bước tiếp nối tự nhiên của bộ ký hiệu âm nhạc chữ nổi nói trên; và ứng dụng đọc sách điện tử SM Readmate. Mỗi sản phẩm là một lời giải cụ thể cho một nhu cầu cụ thể: được nghe, được đọc, được viết, được học như mọi người.
Đặt trong bối cảnh chính sách, những đóng góp này có giá trị vượt ra ngoài phạm vi một tổ chức. Chúng góp phần hiện thực hóa quyền được tiếp cận giáo dục và thông tin của người khuyết tật mà pháp luật Việt Nam và Công ước của Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật đã khẳng định, đồng thời tạo ra những điều kiện thiết yếu để giáo dục hòa nhập thực sự đi vào thực chất – mục tiêu mà công tác nghiên cứu và hoạch định chính sách giáo dục luôn hướng tới.
Tiếp Nối Hợp Tác Vì Học Sinh Khiếm Thị
Nhìn lại chặng đường 25 năm, từ những phòng máy đầu tiên đến những ứng dụng trên điện thoại thông minh hôm nay, Sao Mai đã chứng minh rằng khi được trang bị phương tiện phù hợp, người khuyết tật nhìn hoàn toàn có thể học tập, làm việc và cống hiến. Thành quả ấy có được nhờ tâm huyết của nhiều thế hệ lãnh đạo, cán bộ, giáo viên và tình nguyện viên của Trung tâm – nhiều người trong số họ cũng chính là người khuyết tật nhìn.
Nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập, tôi xin chúc mừng tập thể Trung tâm Vì Người Mù Sao Mai. Tôi tin rằng sự phối hợp giữa Sao Mai và Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục trong nghiên cứu, tập huấn và phát triển học liệu tiếp cận sẽ tiếp tục được mở rộng, để ngày càng nhiều học sinh, sinh viên khuyết tật nhìn được học tập hòa nhập, chất lượng và bình đẳng.
Chúc Sao Mai mãi là ngôi sao sáng dẫn đường!
Hà Nội, ngày 6 tháng 10 năm 2026
TS. Trần Thị Thư
Trưởng phòng Nghiên cứu Giáo dục Đặc biệt
Trung tâm Nghiên cứu giáo dục Công bằng và Hòa nhập
Viện Chiến lược và Chính sách Giáo dục
Share via:
EmailFacebookTwitterGoogleLinkedin