Tôi biết đến Trung Tâm Sao Mai Vì Người Mù từ những ngày đầu bước vào cấp III – một cánh cổng trường mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra không ít thử thách đối với một học sinh khiếm thị như tôi. Khi ấy, nhờ những bài giảng của Trung Tâm được cung cấp dưới dạng MP3, tôi từng bước làm quen với máy tính, học cách sử dụng các ứng dụng văn phòng cơ bản để làm bài, trả bài cho các thầy cô. Nhìn lại chặng đường ấy, tôi luôn biết ơn Sao Mai vì đã bắc một nhịp cầu công nghệ nối tôi với thế giới tri thức, góp phần giúp tôi có thể học hòa nhập tại một trường cấp III mà ở đó, tôi là học sinh khiếm thị duy nhất. Nhờ chiếc cầu ấy, tôi không chỉ có thêm công cụ để học tập, mà còn có thêm cơ hội để tự chủ, để hòa nhập và để tự tin hơn vào con đường mình đã lựa chọn.
Sau này, tôi mới hiểu rằng những gì Sao Mai mang đến cho riêng tôi chỉ là một phần trong hành trình bền bỉ và đầy ý nghĩa của Trung Tâm. Từ Việt Nam – một trong những nước tiên phong tích hợp bộ đọc bản ngữ vào phần mềm Jaws – ánh sáng công nghệ và tri thức mà Sao Mai thắp lên đã lan tỏa đến hàng vạn người khiếm thị, đồng thời góp phần hỗ trợ các nước châu Á khác phát triển các bộ đọc bản ngữ. Đằng sau những công cụ ấy là những cơ hội học tập, việc làm, tiếp cận thông tin và tham gia đời sống xã hội được mở rộng cho biết bao người khiếm thị.
Với cá nhân tôi, Sao Mai đã trở thành người bạn đồng hành thân thiết, gần như không thể thiếu trên suốt chặng đường học tập và làm việc trong môi trường hòa nhập. Mỗi khi gặp khó khăn với trình đọc màn hình, bộ đọc tiếng Việt hay khả năng tương thích giữa các công nghệ trợ giúp và những ứng dụng khác, tôi thường tìm đến các bài viết, hướng dẫn trên trang web của Trung Tâm, hoặc hỏi những người bạn, những đồng nghiệp ở Sao Mai. Điều khiến tôi luôn trân trọng không chỉ là kiến thức chuyên môn mà Trung Tâm chia sẻ, mà còn là tinh thần sẵn lòng phục vụ cộng đồng, sự kiên nhẫn và thái độ đồng hành chân thành. Trong hành trình tiếp cận công nghệ, đôi khi chỉ một hướng dẫn đúng lúc hoặc một giải pháp kỹ thuật phù hợp cũng đủ giúp tôi vượt qua một trở ngại tưởng chừng không thể.
Một dấu mốc đáng nhớ trong sự nghiệp của tôi là khi tôi bước vào làm việc tại Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) năm 2019. Một sự cố công nghệ chưa từng có tiền lệ đã xuất hiện: máy tính tôi được cấp tại UNDP không thể cài đặt bộ đọc tiếng Việt của Sao Mai. Đối với tôi, đây không đơn thuần là một trục trặc phần mềm, mà là một bức tường ngăn cản tôi hoàn thành 50% khối lượng công việc trên các tài liệu tiếng Việt.
Với sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia Sao Mai và cán bộ công nghệ thông tin của UNDP, vấn đề hóc búa ấy cuối cùng cũng được giải quyết sau một tuần tìm tòi, nghiên cứu. Tôi vẫn nhớ và trân trọng sự hỗ trợ đó, bởi nó không chỉ giúp tôi tiếp tục công việc, mà còn nhắc tôi nhớ rằng để xây dựng một môi trường làm việc thực sự hòa nhập, bên cạnh nỗ lực của mỗi cá nhân, luôn cần sự hợp tác, thấu hiểu và cam kết tháo gỡ những rào cản của các bên liên quan.
Sự gắn bó giữa tôi và Sao Mai sau đó còn được nối dài bằng việc hợp tác thúc đẩy khả năng tiếp cận tri thức số cho người khuyết tật chữ in. Sao Mai đã trở thành đối tác với UNDP trong hoạt động chuyển đổi và phân phối sách điện tử dễ tiếp cận EPUB cho học sinh khiếm thị, triển khai tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật cho các đơn vị chuyển đổi sách, chia sẻ tiêu chuẩn tiếp cận số, phát triển thư viện số dành cho người khuyết tật chữ in, cũng như phát triển ứng dụng đọc sách điện tử giao diện tiếng Việt trên nền tảng Android. Những đóng góp ấy giúp mở rộng cơ hội tiếp cận học liệu, đồng thời góp phần xây dựng nền tảng kỹ thuật để việc sản xuất, phân phối và sử dụng tài liệu số dễ tiếp cận được nhân rộng một cách bền vững hơn tại Việt Nam.
Cảm ơn Sao Mai vì đã có mặt trên hành trình của tôi.
Từ một học sinh khiếm thị lần đầu làm quen với máy tính qua những bài giảng MP3, đến một người làm công tác phát triển đang cùng các đối tác thúc đẩy giáo dục và tiếp cận số cho người khuyết tật, hành trình của tôi có dấu ấn đồng hành thầm lặng nhưng bền bỉ của Sao Mai. Nhìn lại, tôi càng thấm thía rằng những thành tựu công nghệ có ý nghĩa nhất không chỉ nằm ở tính năng ưu việt của một phần mềm hay sự hoàn thiện của một ứng dụng, mà ở những cánh cửa cơ hội bình đẳng chúng mở ra cho những người còn bị bỏ lại phía sau.
Hai mươi lăm năm là một chặng đường đáng tự hào – một phần tư thế kỷ Sao Mai kiên trì vun đắp tri thức, nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo và phát triển những công nghệ trợ giúp thiết thực cho người khiếm thị. Đó là hành trình của lòng nhiệt huyết, tận tâm nghiên cứu và cống hiến; là hành trình biến những tiến bộ công nghệ thành cơ hội thực chất, để ngày càng nhiều người khiếm thị có thể bước qua những giới hạn, tiếp cận tri thức, làm chủ cuộc sống, tham gia thị trường lao động và đồng kiến tạo một xã hội hòa nhập hơn cho tất cả mọi người.
Kỷ nguyên số đang mở ra những cơ hội chưa từng có, đồng thời đặt ra những thách thức mới về khả năng tiếp cận. Tôi mong rằng ngôi Sao Mai sẽ tiếp tục tỏa sáng để dẫn lối, là một người bạn đồng hành tin cậy giúp thu hẹp khoảng cách số giữa người khiếm thị và cộng đồng chung. Là một tập thể gồm nhiều chuyên gia là người khiếm thị, Sao Mai sẽ góp phần chứng minh người khiếm thị hoàn toàn có thể đóng góp trí tuệ và năng lực cho sự phát triển bao trùm của quốc gia và quốc tế.
Nhân dịp kỷ niệm 25 năm thành lập Trung Tâm Sao Mai Vì Người Mù, tôi xin gửi tới Ban lãnh đạo, các chuyên gia, cán bộ, nhân viên, tình nguyện viên và tất cả những người đã, đang góp sức cho Sao Mai lời chúc mừng chân thành cùng lòng biết ơn sâu sắc. Chúc Sao Mai tiếp tục vững bước, không ngừng đổi mới và vươn xa; tiếp tục đưa công nghệ trợ giúp đến gần hơn với người khiếm thị trên khắp mọi miền đất nước, đặc biệt là những vùng sâu, vùng xa, nơi cơ hội tiếp cận công nghệ và tri thức vẫn còn hạn chế; đồng thời tiếp tục lan tỏa những giá trị và sáng kiến của mình đến nhiều quốc gia trên thế giới.
Chúc mừng sinh nhật tuổi 25 của Sao Mai, và chúc cho hành trình lan tỏa ánh sáng tri thức, công nghệ và cơ hội của Sao Mai sẽ còn tiếp tục vươn xa, kiên định và đầy cảm hứng trong nhiều thập niên tới!
Đào Thu Hương
Cán bộ Hòa nhập Người khuyết tật, Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam
Share via:
EmailFacebookTwitterGoogleLinkedin